The Original‎ > ‎

Katechismus der Natuur - 1777-1779

Geplaatst 19 feb. 2011 06:24 door Historie van de Oceanografie Club   [ 18 nov. 2014 03:32 bijgewerkt ]
Katechismus der Natuur, door J.F. Martinet, 1777-1779. Johannes Allart, Amsterdam (4 dln).

Johannes Florentius Martinet (1729-1795), predikant te Zutphen, was tevens doctor in de wijsbegeerte. De Katechismus, zijn bekendste werk behandelt de natuur in al haar facetten, in vragen en antwoorden. De zesde ‘zamenspraak’, ‘over het land en het water’ handelt onder meer over de zee. De mededeling dat de diepte van de Noordzee meer dan 780 vadem (ca. 1400 m) zou zijn berust op de gebrekkige technieken van die tijd. De gedachte dat de diepte en oppervlakte van de oceaan precies de juiste zijn is een voorbeeld van de fysico-theologische opvatting die toen opgang deed, niet alleen bij dominees, maar ook bij onderzoekers. Martinet was wel geen oceanograaf, maar onder zijn wetenschappelijke verhandelingen is een Verhandeling over ’t wier der Zuiderzee. Interessant is ook wat hij zegt als antwoord op de vraag: “Welke gewigtige diensten doet ons de Grootte der Zee?”. Hij legt uit dat de zee zo groot behoort te zijn “om dat zij het Riool der Waereld is, die alle onreinheden moet ontvangen, en verslinden”. Zonder dat men deze theologische opvatting huldigde, heeft men deze functie tot ver in de vorige eeuw algemeen aan de zee toegekend.


[klik voor groter beeld]

Vertalingen van de Katechismus werden uitgebracht in Frankrijk, Duitsland, Engeland en de Verenigde Staten.
Of Maury ooit kennis heeft genomen van de Katechismus weten we niet. Wèl dat hij zeker is beïnvloed door de fysico-theologie, zoals we kunnen zien in zijn “Physical Geography of the Sea”.
 
Leo Otto
Comments