The Original‎ > ‎

Nordenskiölds' reis met de Vega - 1883

A.E. Nordenskiöld, 1883. The voyage of the Vega round Asia and Europe. MacMillan, London


[klik voor groter beeld]


In 1878–79 slaagde (Nils) Adolf Erik Nordenskiöld (1832–1901) waarin velen voor hem gefaald hadden. Het lukte hem met de Vega om vanuit Tromsö rond Siberië en de Beringstraat de Grote Oceaan te bereiken, de befaamde Noordoostelijke Door­vaart was dus toch mogelijk. Hierna zette hij via Japan zijn tocht voort en voer om Azië en via het Suez kaal weer naar Europa. Over deze ontdekkingsreis schreef hij een verslag in twee banden (1881) dat in diverse talen werd vertaald. Uit de nalatenschap van collega Piet de Wolf (†2011) kreeg ik een Engelse vertaling uit 1883 in handen die volgens het voorwoord het hele reisverslag bevat, nu in één band, maar wel met de meeste van de originele illustraties. Ik had een Duitse editie (‘Frei bearbeitet’ Wollheim, 1883) met minder deels andere plaatjes, bovendien in het lastiger leesbare Gotisch Duitse letterschrift.
Nordenskiöld vertrok met de Vega op 21 juli 1878 uit Tromsö. Onder zijn leiding deden nog drie andere schepen mee aan een deel van de expeditie, alleen de Vega was bestemd voor de Noordoostelijke Doorvaart. De Lena was voor onderzoek in de Lena rivier, de Fraser en Express voor onderzoek in de rivier de Jenisej, waarover Nordenskiöld hier ook verslag doet.

Op 27 September 1878 raakte de Vega vast in het ijs, vlak voor de open Bering­straat en het duurde tot 19 juli 1879, voor het schip – ongehavend – weer los kwam. Omdat het vlak voor de Siberische kust van Chukchi schiereiland was ingevroren legde men in die lange tijd uitgebreid contact met de lokale bevolking. Kleding, woningen instrumenten en kunstwerk van de Chukchi’s werden uitgebreid bestudeerd en afgebeeld.

We krijgen weinig te horen over oceanografische metingen onderweg alhoewel er uit de tekst (p. 80) blijkt dat er wel een Ekman waterschepper gebruikt werd om watermonsters te nemen voor zoutgehalte en temperatuur metingen: bij Port Dickson kon het ontbreken van grote zeewieren op de zeebodem met behulp van die metingen verklaard worden: het bodemwater was even brak (3 promille) als het oppervlaktewater. De dierenwereld behandelt Nordenskiöld uitgebreid, zich deels baserend ook op oudere literatuur en eigen waarnemingen in dit gebied tijdens zijn eerdere reizen. Een enkele maal gebruikt men een bodemdreg als het schip vastgemaakt aan een ijsvlot langzaam dreef. De vangst is soortenrijker dan verwacht (p.114) met zeesterren, zeelelies, grote beker sponzen, grote zeespinnen, veel wormen en kreeftachtigen.

Het is een zeer leesbaar reisverslag van een geslaagde expeditie die anders dan bij de eerdere pogingen de Noordoostelijke Doorvaart te vinden, zoals bijvoorbeeld die van Heemskerk en Barentsz, de gehele bemanning weer heelhuids thuis kon afleveren.

Dankzij het verder afsmelten van het Noordpoolijs is het voor het eerst in 2014 mogelijk zelfs een Cruise tocht door de Noordoostelijke Doorvaart te maken (prijzen vanaf £ 20.000) las ik op Internet. Daar is natuurlijk ook meer informatie over Nordenskiöld en de Doorvaart.

  

Gerhard C. Cadée


ą
Historie van de Oceanografie Club,
18 nov. 2014 02:28
ą
Historie van de Oceanografie Club,
18 nov. 2014 02:43
Comments