HOCdocs‎ > ‎Methods‎ > ‎

De tweede hoofdwet en de ervaring van een zeeman

Geplaatst 10 apr. 2011 03:29 door Historie van de Oceanografie Club   [ 2 nov. 2011 02:19 bijgewerkt ]
De tweede hoofdwet van de thermodynamica (de wet van het energiebehoud) heeft verschillende vaders: Joule (1843), Colding (1843), Holtzmann (1845) en Helholtz (1847). Maar de oudste rechten zijn toch van Julius Rober Mayer (1842).

Mayer voer in 1840 als scheepsarts naar Nederlands Indië. Zijn gedachten over de samenhang tussen lichaamswarmte en de kleur van bloed zouden bij de ontdekking van de wet een rol hebben gespeeld. Maar óók de ervaring van een zeeman. Deze anonieme zeeman zou Mayer hebben meegedeeld dat nà een storm het zeewater als regel warmer zou zijn dan ervoor. Conclusie: de bewegingsenergie van de golven zou zijn omgezet in warmte.

Een verhaal dat meteorologen en oceanografen de wenkbrauwen moet doen fronsen: Wat bewegingsenergie? Worden door de storm niet de – meestal warmere – oppervlaktelagen gemengd met de – koudere – diepere lagen, en worden ze daardoor niet kouder? En zal de toegenomen verdamping van het water niet latente warmte aan de zee onttrekken? En zijn dat in de praktijk geen belangrijker effecten?

Later zou Mayer hebben aangetoond door schudden dat water écht warmer wordt door dissipatie van bewegingsenergie. Maar waar deze anonieme zeeman zijn ervaring vandaan haalde blijft een raadsel.
 
Leo Otto
Comments