HOCdocs‎ > ‎Biographies‎ > ‎

de Rijke, Johannis

Geplaatst 10 apr. 2011 03:40 door Historie van de Oceanografie Club   [ 29 aug. 2011 00:42 bijgewerkt ]
Colijnsplaat 05.12.1842 – Amsterdam 20.01.1913

Carrière:
Praktijkopleiding dijkwerken; 1865–1873 Amsterdamse Kanaalmaatschappij; 1873–1875  Japan; 1875–1876 Shanghai; 1876–1898 Japan; 1898–1899 Shanghai; 1899–1903 Japan; 1903–1906 Nederland; 1906–1909 Shanghai; 1909–1913 Nederland.

Biografie.
Johannis de Rijke was de zoon van een aannemer van dijkwerken, leerde constructies in de praktijk, kreeg lessen in wiskunde en werktuigbouwkunde van de waterstaatsingenieur J. Lebret en werkte als opzichter. In 1865 werd hij bij de Amsterdamse Kanaalmaatschappij aangesteld bij de bouw van de Oranjesluizen onder van Doorn (zie ’Cornelis Johannes van
Doorn’).

In 1873 nodigde van Doorn hem uit om samen met Escher naar Japan te komen. Daar werkte hij aan de verbetering van de rivieren de Chikugo, Joganji, Katsura, Kiso, Kizu, Kuzuryu, Mikuni, Minato, Shinano, Tone, Yodo, en Yoshino. Daarnaast werkte hij aan havenplannen voor Hiroshima, Nagasaki, Osaka, Sakai, Tokyo, Yokkaichi en Yokohama, aan plannen voor verbetering van bestaande havens in Tokyo, en voor een aanlegsteiger in Kobe. Onder zijn leiding werden havens aangelegd in Niigata en Tokyo, en riolering en waterleiding in Osaka. Daarnaast hield hij zich bezig met herbebossing en met de beoordeling van het Tone kanaal.

In 1875 ging hij met Escher naar Shanghai om de Huangpu riviermonding te verbeteren, die werd afgesloten door de Wusung bank. Voor de Chinese jonken was de bank geen probleem – zij konden er overheen varen – maar voor de steeds groter wordende westerse schepen (met steeds grotere diepgang) werd de bank een gevaarlijk obstakel. In 1876 concludeerden Escher en de Rijke dat het relatief gemakkelijk zou zijn de bevaarbaarheid van de Huangpu rivier blijvend te verbeteren door te baggeren en een paar dijken aan te leggen. Nietsdoen zou het voor Shanghai onmogelijk maken een internationale haven te blijven. Pas in 1896 kwam hierop een reactie en in 1898 ging de Rijke weer naar Shanghai voor een tweede rapport. In 1906 werd de Rijke gevraagd de voorgestelde werken uit te voeren. Nadat een vaargeul was gemaakt (die op diepte werd en wordt gehouden door het getij), voer het eerste schip er in 1909 doorheen naar Shanghai en werd de verbinding in 1910 officieel geopend. Voor deze werken (behalve het baggerwerk voornamelijk parallele dammen, rijsmatten en zinkstukken) haalde hij ervaren arbeiders uit Nederland. Hij was uitgenodigd naar Shanghai te komen door bestuurders van de westerse handelsconcessies die belangen hadden bij de toekomst van de haven. Het Chinese bestuur bemoeide zich er niet mee omdat de Chinese schepen de verbeteringen aan de haven niet nodig hadden. Hij heeft in China dan ook geen officiële erkenning gekregen.

In 1909 keerde hij terug naar Nederland waar hij in 1913 overleed. Voor zijn internationale waterbouwkundige werk werd hij geridderd in Japan, Nederland en België. In Japan werd aan de oever van de Kiso rivier een plaquette met zijn portret geplaatst (naast een soortgelijke  plaquette voor Hirata Yukie met wie hij had samengwerkt). In 1987 werd in Kuwana bij Kaizu aan de Kiso rivier een standbeeld van hem opgericht. Een kopie hiervan is in 1998 geplaatst in Colijnsplaat, waar hij geboren werd. Over het werk van de Rijke aan de Kiso rivier verschenen een roman en een stripverhaal; in het Yodo-museum in Hirakata bij Osaka wordt zijn werk toegelicht.

Belangrijkste oceanografische/waterstaatkundige activiteiten:
Betrokken bij:
  • verbetering rivieren in Japan, havenaanleg voor meerdere Japanse steden
  • verbetering van de bereikbaarheid van de havenstad Shanghai (China) door werken in de Huangpu rivier

Bibliografie:
  • De Rijke, J., 1901. Banjirs en vloeden in Japan. De Ingenieur 16(4): 49-50.
Autografie
Ontbreekt.

Referenties
  • van Gasteren, L.A. et al., 2000. In een Japanse stroomversnelling. Berichten van Nederlandse watermannen – rijswerkers, ingenieurs, werkbazen – 1872-1903. Walburg Pers, Zutphen. 560 pp.
  • Kamibayashi, Y., 2002. Johannis de Rijke. De ingenieur die de Japanse rivieren weer tot leven bracht. Vert. N. en P.de Vroomen. Walburg Pers, Zutphen
  • Toussaint, B., 2000. Johannis de Rijke (1842–1913), Japanse verering voor  Colijnsplaatse watergod. Zeeuws Tijdschrift 50(3): 28-32
  • Kroon, H., 2000. Held van de delta. Japanners eren Johannis de Rijke (1842-1913) nog steeds. De Ingenieur, 112(5): 32-35.
  • Sizoo, K., 2001. Johannis and Hendrik de Rijke; two Dutch engineers in the Yangtze delta 1875-1919. Consulate General of the Netherlands in Shanghai.
Link:
http://www.geschiedeniszeeland.nl/themas/johannisderijke/meer_weten_jderijke/
Comments